Zjawisko określające podróżowanie do miejsc znanych z filmów, seriali i programów telewizyjnych nie jest nowym pomysłem, ale w ostatnich latach zyskało zupełnie nową skalę. Raporty branży turystycznej – w tym coroczne opracowania publikowane przez Expedia Group – regularnie wskazują set-jetting jako jeden z głównych czynników decydujących o wyborze kierunku wakacyjnego. Widzowie coraz częściej rezygnują z przypadkowego zwiedzania na rzecz konkretnych tras prowadzących przez plany zdjęciowe ulubionych produkcji.
Europa oferuje w tym zakresie wyjątkowe zaplecze. Gęsta sieć zabytkowych miast, zamków, klasztorów i zróżnicowanych krajobrazów sprawia, że Stary Kontynent regularnie gra zarówno samego siebie, jak i fantastyczne krainy. Dobrze zaplanowane lokacje filmowe w Europie pozwalają połączyć klasyczne zwiedzanie z odkrywaniem kulis produkcji, które przyciągnęły przed ekrany miliony widzów.
Czym jest set-jetting i dlaczego Europa dominuje w turystyce filmowej?
Termin set-jetting powstał z połączenia angielskich słów film set (plan zdjęciowy) oraz jet-setting (podróżowanie po świecie). W praktyce oznacza planowanie wyjazdu w taki sposób, aby zobaczyć na żywo budynki, ulice lub plenery wykorzystane podczas zdjęć do konkretnej produkcji.
Popularność Europy wśród producentów filmowych wynika z kilku praktycznych powodów:
- Różnorodność architektoniczna na niewielkim obszarze: W promieniu kilkuset kilometrów można znaleźć gotyckie twierdze, barokowe pałace, surowe fiordy oraz śródziemnomorskie miasteczka.
- Systemy zachęt finansowych: Wiele europejskich krajów (m.in. Chorwacja, Hiszpania, Węgry, Czechy czy Wielka Brytania) oferuje ulgi podatkowe i zwrot części kosztów produkcji, co przyciąga największe studia filmowe.
- Dostępność komunikacyjna: Większość europejskich planów zdjęciowych leży w pobliżu dużych węzłów lotniczych lub jest dobrze skomunikowana koleją, co ułatwia ich samodzielne odwiedzenie.
Najciekawsze lokacje filmowe w Europie – przewodnik po regionach
Planując podróż śladami kina, warto pogrupować wybrane miejsca geograficznie. Pozwala to uniknąć wielogodzinnych przejazdów i zobaczyć kilka znanych lokacji podczas jednego wyjazdu.
Wielka Brytania i Irlandia: królestwo kostiumów, magii i fantasy
Wyspy Brytyjskie od dekad stanowią jedno z najważniejszych centrów produkcyjnych na świecie. To właśnie tutaj powstają zarówno klasyczne dramaty historyczne, jak i wysokobudżetowe produkcje fantasy.
Bath i Greenwich – świat „Bridgertonów”
Serial platformy Netflix wywołał ogromne zainteresowanie brytyjską architekturą epoki regencji. Główną rolę gra tu Bath w hrabstwie Somerset, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Charakterystyczny półksiężyc kamienic Royal Crescent posłużył jako fasada domu rodziny Featheringtonów, a Holburne Museum zagrało rezydencję Lady Danbury. Uzupełnieniem trasy jest londyńska dzielnica Greenwich – tamtejszy Ranger’s House (obecnie muzeum sztuki) stanowi serialową siedzibę rodziny Bridgertonów.
Zamek Alnwick i Edynburg – śladami „Harry’ego Pottera”
Choć wiele scen z serii o młodym czarodzieju powstało w studiach Leavesden pod Londynem, fani sagi mogą odwiedzić autentyczne plenery. Zamek Alnwick w hrabstwie Northumberland posłużył jako sceneria pierwszych lekcji latania na miotle w filmie „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”. Z kolei w szkockim Edynburgu warto przejść się ulicą Victoria Street (często wskazywaną jako inspiracja dla ulicy Pokątnej) oraz odwiedzić cmentarz Greyfriars Kirkyard, gdzie na nagrobkach można odnaleźć nazwiska znane z książek J.K. Rowling.
Irlandia Północna – szlak „Gry o Tron”
Irlandia Północna była główną bazą zdjęciową dla krainy Westeros. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów pozostaje The Dark Hedges – aleja starych buków w hrabstwie Antrim, która w serialu przedstawiała Trakt Królewski. Warto również odwiedzić Zamek Ward nad zatoką Strangford Lough (serialowe Winterfell) oraz port w Ballintoy, który posłużył jako sceneria Żelaznych Wysp.
Hiszpania i Portugalia: smoki, pustynie i pałace
Półwysep Iberyjski stał się w ostatnich latach ulubionym kierunkiem twórców seriali fantasy oraz kina science fiction, głównie ze względu na stabilną pogodę i monumentalne zabytki.
Cáceres i Trujillo – Westeros w „Rodzie Smoka”
Twórcy prequela „Gry o Tron” postawili na hiszpańską Estremadurę. Stare miasto w Cáceres, z doskonale zachowaną renesansową i średniowieczną zabudową pozbawioną współczesnych reklam, posłużyło jako ulice Królewskiej Przystani. W oddalonym o około 45 kilometrów Trujillo główny plac (Plaza Mayor) stał się areną ważnych scen miejskich. W serialu wykorzystano także malowniczą wyspę San Juan de Gaztelugatxe w Kraju Basków (Smocza Skała) oraz klasztor Monsanto w Portugalii.
Sewilla i pustynia Tabernas – od „Gwiezdnych Wojen” po klasyczne westerny
Plaza de España w Sewilli to jeden z najbardziej fotogenicznych placów w Europie. W filmie „Gwiezdne wojny: Część II – Atak klonów” jego półkoliste kolumnady i mostki zagrały pałac w mieście Theed na planecie Naboo. Z kolei na południu Hiszpanii, w prowincji Almería, znajduje się pustynia Tabernas – jedyny obszar pustynny w Europie kontynentalnej, gdzie Sergio Leone kręcił swoje słynne spaghetti westerny, takie jak „Dobry, zły i brzydki”. Część dawnych miasteczek filmowych (np. Oasys MiniHollywood) działa tam do dziś jako parki tematyczne.
Włochy: od sycylijskich kurortów po renesansowe wille
Włochy przyciągają filmowców zarówno wielkomiejskim zgiełkiem Rzymu, jak i kameralną atmosferą małych miasteczek oraz wybrzeży.
Taormina i Cefalù – fenomen „Białego Lotosu”
Drugi sezon serialu HBO „Biały Lotos” wywołał gwałtowny wzrost zainteresowania Sycylią, nazywany przez media „efektem Białego Lotosu”. Główną lokacją był luksusowy hotel San Domenico Palace w Taorminie (dawny klasztor dominikanów położony na klifie z widokiem na Etnę). W serialu pojawiły się również plaże i starówka w Cefalù, barokowe miasto Noto oraz winiarnie na zboczach Etny.
Jezioro Como – „Casino Royale” i „Dom Gucci”
Północne Włochy regularnie stanowią tło dla opowieści o wielkich pieniądzach i szpiegowskich intrygach. Villa del Balbianello w miejscowości Lenno nad jeziorem Como pojawiła się zarówno w filmie o Jamesie Bondzie „Casino Royale” (jako klinika rekonwalescencyjna), jak i w „Ataku klonów” (miejsce ślubu Anakina i Padmé). Niedaleko znajduje się Villa Balbiano w Ossuccio, która w filmie „Dom Gucci” zagrała rezydencję Aldo Gucciego.
Chorwacja i Grecja: śródziemnomorskie plenery wielkiego ekranu
Wybrzeża Adriatyku i Morza Egejskiego oferują naturalne światło i historyczną zabudowę, które doskonale sprawdzają się w produkcjach kostiumowych oraz musicalach.
Dubrownik i Split – klasyka turystyki serialowej
Chorwacki Dubrownik stał się symbolem współczesnego set-jettingu dzięki roli Królewskiej Przystani w „Grze o Tron”. Mury miejskie, twierdza Lovrijenac oraz barokowe schody jezuitów (scena marszu pokutnego Cersei) to punkty obowiązkowe dla fanów serii. W samym mieście można również dostrzec ślady filmu „Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi”, w którym główna ulica Stradun posłużyła jako kasyno-miasto Canto Bight. Z kolei w Splicie podziemia Pałacu Dioklecjana zagrały lochy, w których Daenerys Targaryen trzymała swoje smoki.
Skopelos i Skiathos – wyspy z „Mamma Mia!”
Musical „Mamma Mia!” z 2008 roku na stałe zmienił turystyczny krajobraz greckiego archipelagu Sporad. Większość scen plenerowych nakręcono na zielonej wyspie Skopelos, gdzie znajduje się słynna kaplica Agios Ioannis Kastri, usytuowana na szczycie stromej skały nad morzem. Część ujęć portowych powstała na sąsiedniej wyspie Skiathos.
Europa Środkowa: mroczne zamki, tajemnicze lasy i wielkomiejska elegancja
Polska, Czechy i Węgry odgrywają kluczową rolę w europejskim przemyśle filmowym, oferując niezwykle różnorodne plenery oraz rozbudowaną infrastrukturę studyjną.
Zamek Ogrodzieniec i Dolny Śląsk – polskie tropy „Wiedźmina” i „Opowieści z Narnii”
Polska również ma swoje miejsce na mapie światowego set-jettingu. Ruiny Zamku Ogrodzieniec na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej posłużyły jako sceneria bitwy pod Sodden w pierwszym sezonie serialu „Wiedźmin” platformy Netflix. Na Dolnym Śląsku warto zwrócić uwagę na Wodospad Kamieńczyka w Szklarskiej Porębie, gdzie kręcono sceny do filmu „Opowieści z Narnii: Książę Kaspian”.
Praga i Budapeszt – mistrzowie filmowego kamuflażu
Stolice Czech i Węgier są mistrzami wcielania się w inne miasta. Praga dzięki zachowanej historycznej zabudowie grała Paryż, Wiedeń, Londyn, a nawet Zurych (m.in. w pierwszej części „Mission: Impossible” czy filmie „Amadeusz” Miloša Formana). Z kolei Budapeszt – z monumentalnym budynkiem Parlamentu, Mostem Łańcuchowym i szerokimi alejami – zastępował na ekranie Moskwę („Czerwona jaskółka”), Berlin („Atomic Blonde”) oraz Buenos Aires („Evita”).
Zestawienie najciekawszych lokacji filmowych w Europie
| Kraj | Miejsce / Lokacja | Znane produkcje | Najlepszy czas na wizytę |
| Wielka Brytania | Bath (Royal Crescent) | „Bridgertonowie”, „Perswazje” | Wiosna i wczesna jesień (maj–wrzesień) |
| Hiszpania | Cáceres i Trujillo | „Ród Smoka”, „Gra o Tron” | Wiosna (kwiecień–maj) lub jesień (październik) |
| Włochy | Taormina (Sycylia) | „Biały Lotos” (sezon 2), „Wielki błękit” | Maj–czerwiec oraz wrzesień–październik |
| Chorwacja | Dubrownik | „Gra o Tron”, „Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi” | Wiosna i jesień (mniejszy tłok niż w lipcu i sierpniu) |
| Polska | Zamek Ogrodzieniec (Podzamcze) | „Wiedźmin” (Netflix), „Zemsta” | Od maja do października |
| Grecja | Wyspa Skopelos | „Mamma Mia!” | Maj–czerwiec oraz wrzesień |
| Czechy | Praga (Stare Miasto, Most Karola) | „Mission: Impossible”, „Amadeusz”, „Casino Royale” | Cały rok (najmniej tłoczno wczesną wiosną i późną jesienią) |
Jak zaplanować udaną podróż śladami filmów i seriali?
Wyjazd inspirowany produkcją filmową wymaga nieco innego przygotowania niż tradycyjny city break. Rzeczywistość na miejscu często różni się od obrazu wykreowanego przez kamerę i efekty komputerowe.
- Oddziel scenografię od efektów specjalnych (CGI): Przed wyjazdem warto sprawdzić materiały zza kulis (behind the scenes). Wiele lokacji (np. w „Wiedźminie” czy „Rodzie Smoka”) było jedynie bazą, do której w postprodukcji dodano cyfrowe zamki, góry lub smoki. Pozwoli to uniknąć rozczarowania na miejscu.
- Rezerwuj bilety z dużym wyprzedzeniem: Obiekty takie jak Villa del Balbianello nad jeziorem Como czy rzymskie i brytyjskie muzea mają ścisłe limity odwiedzających. Po premierze głośnego serialu bilety potrafią wyprzedawać się z kilkutygodniowym wyprzedzeniem.
- Unikaj szczytu sezonu turystycznego: Popularne lokacje filmowe bywają obciążone nadmierną turystyką (overtourism). Odwiedzenie Dubrownika lub Taorminy w maju albo październiku pozwala spokojnie zrobić zdjęcia i poczuć atmosferę miejsca bez wielogodzinnego stania w kolejkach.
- Szanuj lokalne zasady i prywatność: Część serialowych domów czy ulic to prywatne posesje lub zwykłe dzielnice mieszkalne (jak np. kolorowe domy w dzielnicy Notting Hill w Londynie czy kamienice w Bath). Podczas robienia zdjęć należy zachować ciszę i nie wchodzić na teren prywatny bez zgody.
- Skorzystaj z lokalnych przewodników tematycznych: W miastach takich jak Edynburg, Dubrownik czy Londyn działają wyspecjalizowani przewodnicy filmowi. Często dysponują oni tabletami ze stop-klatkami z filmów, co pozwala dokładnie porównać kadr z rzeczywistością.
Podsumowanie
Set-jetting to doskonały sposób na nadanie podróżom po Europie wyraźnego motywu przewodniego. Niezależnie od tego, czy celem wyjazdu są historyczne pałace znane z dramatów kostiumowych, surowe wybrzeża kojarzone z produkcjami fantasy, czy śródziemnomorskie kurorty z głośnych seriali obyczajowych, Stary Kontynent oferuje setki miejsc dostępnych na wyciągnięcie ręki. Kluczem do udanej wyprawy jest połączenie filmowej pasji z rozsądnym planowaniem terminu wizyty oraz szacunkiem dla odwiedzanych zabytków i ich mieszkańców.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Co dokładnie oznacza termin set-jetting?
Set-jetting to forma turystyki kulturowej polegająca na odwiedzaniu miejsc, w których kręcono popularne filmy, seriale telewizyjne lub produkcje streamingowe. Nazwa nawiązuje do angielskich słów film set (plan zdjęciowy) oraz jet-setting (podróżowanie).
Które kraje w Europie są najpopularniejsze wśród fanów turystyki filmowej?
Do najchętniej odwiedzanych kierunków należą Wielka Brytania (m.in. lokacje z „Harry’ego Pottera” i „Bridgertonów”), Chorwacja (Dubrownik znany z „Gry o Tron”), Hiszpania („Ród Smoka”, „Gwiezdne wojny”) oraz Włochy („Biały Lotos”, filmy o Jamesie Bondzie).
Czy wszystkie miejsca znane z seriali można swobodnie zwiedzać?
Większość plenerów miejskich, parków narodowych oraz zamków udostępnionych jako muzea można zwiedzać bez przeszkód. Wyjątkiem są prywatne rezydencje, zamknięte obiekty wojskowe oraz hotele, w których wstęp na teren obiektu bywa zarezerwowany wyłącznie dla zameldowanych gości lub wymaga wcześniejszej rezerwacji biletu.






Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.